Lesarinnlegg:

«Kamp nummer to for Vigra kringkastar»

Museum: Dette bygget huser ei unik utstilling over norsk kringkastingshistorie. No er museet ved Vigra kringkastar igjen i fare etter at Riksantikvaren, Giske kommune og til sist Fylkesmannen i Møre og Romsdal har tillate riving av sendar-bygget.  Foto: Frode Kleiveland

Dei gamle nasjonale stor-sendarane på Lamberseter i Oslo, Kløfta og Stavanger er borte. Vigra kringkastar er den einaste vi kan ta vare på.

Jon Hildre

Jon Hildre.  Foto: Helge Gloppen

Meninger

No har Riksantikvaren, Giske kommune og til sist Fylkesmannen i Møre og Romsdal tillate riving av sendar-bygget.

Vigra-sendaren har ei svært viktig nasjonal krigshistorie. Vigra kringkastar var den fri norske regjeringa sitt viktigaste talerøyr til det norske folket dei første krigsdagane frå 11. til 15. april 1940. Vigra-sendaren var den største frie sendaren som kunne nå havområdet mellom Skotland, Island og Svalbard og mesteparten av fastlands-Norge. 11. april formidla sendaren «kongens nei» til det norske folket. 14. april fekk dei direkte kontakt med regjeringa og melding nr. 1 frå den frie norske regjeringa gjekk ut frå Vigra-sendaren på norsk, engelsk, fransk, og tysk fleire gonger.

Kjempar mot riving av Vigra kringkastar

Venneforeining klagar på vedtaket om å rive fleire bygningar ved Vigra kringkastar.


I tillegg var Vigra kringkastar og Ålesund radio ein del av det einaste brukbare militære sambandet general Ruge hadde til våre allierte i London frå 11. til 15. april. Leiinga i NRK, NTB og Arbeidarpressa med fleire kom til Ålesund om kvelden 15. april for å kunne bruke Vigra som sin informasjonskanal. Sendaren var same dagen bomba av tyske fly. Dei slo seg saman med det lokale informasjonskontoret på Latinskulen i Ålesund.

Kåre Fostervoll som leia dette kontoret vart også leiar for «statens informasjonskontor i Ålesund». Han var frå Kristiansund og var rektor på Latinskulen og vart seinare både statsråd og kringkastingssjef. På grunn av denne historia opna kong Håkon 7. «den nye Vigra Kringkastar» (det rivingstrua sendar-bygget) i eit riksprogram på radio frå Løvenvold kino i Ålesund 12. april 1948

No kjempar vi kamp nr. 2 for «den nye Vigra Kringkastar». Alle ynskjer å ta vare på den, men ingen vil risikere å sitje igjen med heile ansvaret åleine. Grunneigaren vil ikkje risikere å sitje igjen med ei miljø-bombe – til dømes kopar-forureining etter jordnettet.

Slo av sendaren då Quisling talte

Turid Røsvik var til stades då faren hennar slo av sendaren på Vigra, under Quislings tale til folket 9. april 1940.


Telemuseet ville satse på sendar-bygget som museum, men Telenor vengeklipte Telemuseet i 2013, og frå 2018 er det ei avdeling av Teknisk museum i Oslo. Vigra Kringkastar er det einaste verneobjektet som står på Telenor sin verneplan i Møre og Romsdal fylke – utarbeidd av Telenor og Riksantikvaren. Etter at staten har selt seg ned til 54 % eigardel i Telenor, meiner Telenor at staten må dele på ansvaret for Telenor si historie.

Fiskeri og geografi har gjort at Møre og Romsdal fylke har vore radiopionerar i Norge. Radio-telefoni sambandet mellom fiskeværet Grip og Kristiansund var kanskje det første i Norge i 1919. Den første kystradiosendaren kom til Ålesund i 1924. Denne sendaren var kanskje også den første statseigde sendaren som vart brukt til pionerkringkasting. I 1925 vart Ålesund radiolog stifta for å drive meir regelmessige kringkasting, og i februar 1927 fekk det nystifta Ålesund Kringkastingsselskap konsesjon for Møre og Romsdal fylke og kystradiosendaren i Ålesund var også kringkastingsendar til 1935 då NRK sin 10 kW sendar kom på lufta i november 1935.

Det analoge kringkastingsnettet i Møre og Romsdal er historie:

– Vigra kringkastar må leve

NRK sine sendingar på det analoge kringkastingsnettet er historie. Og det er ei viktig historie, meiner venneforeninga for Vigra kringkastar.


Fiskeri var årsaka til at Vigra-sendaren vart ein av dei to nasjonale stor-sendarane i Norge i 1939. Dei gamle nasjonale stor-sendarane på Lamberseter i Oslo, Kløfta og Stavanger er borte. Vigra kringkastar er den einaste vi kan ta vare på. Den lengstlevande kringkastaren i Norge (75 år). Den einaste som har tatt aktivt del i heile den analoge kringkastingshistoria (AM- og FM-radio og TV). Denne historia er stort sett over etter at FM-nettet vart stoppa i 2017.

For reiseliv og historie knytt til Ålesund-området vil eit radiokommunikasjonsmuseum på Vigra kringkastar vere gull verdt.

Jon Hildre
Vigra

Har du noe på hjertet? Send innlegget ditt til debatt@smp.no.