Sjukeheim: Mi erfaring er at dei som no kjem til sjukeheim frå heimen er veldig dårlege. Det er ikkje så sjeldan at det er dei som kjem sist inn på sjukeheimen som døyr fyrst, seier lege Maria Hellevik.  Foto: Shutterstock

Kronikk av Maria Hellevik

«Spar sjukeheimsplassane»

Kommunedirektøren i Ålesund kommune har foreslått å legge ned 84 sjukeheimsplassar. Korleis skal Ålesund kommune då gje eit medisinsk forsvarleg tilbod til den eldre delen av befolkninga.

Eg har bakgrunn som fastlege i nærare 20 år. Dei siste 10 åra i Ålesund med mange eldre på lista. Sidan oktober 2018 har eg arbeidd som fulltids sjukeheimslege i kommunen. Eg arbeider på Aspøy omsorgssenter som har kun langtidsplassar etter forrige nedleggingsrunde. På Åse helsehus arbeider eg på korttidsavdeling og på ØHD – øyeblikkelig hjelp døgnavdeling.

Det er ikkje slik at det sit veldig mange friske personar rundt om på sjukeheimane i Ålesund. Derimot sit det ganske mange rundt om i heimane som eg tørr påstå hadde hatt det betre på sjukeheim. Mange klarer seg heime veldig lenge med god hjelp av pårørande, fastlege og heimebasert omsorg. Mi erfaring er at dei som no kjem til sjukeheim frå heimen er veldig dårlege. Det er ikkje så sjeldan at det er dei som kjem sist inn på sjukeheimen som døyr fyrst.


Eldrerådet vil utsette saka om kutt i helse- og omsorg:

Vil ta kuttene på andre områder

Utsett saken om kutt i eldreomsorgen og finn andre områder hvor det kan spares penger.


Vi opplever stadig at vi skriv ut frå korttidsplass for så å få pasienten akuttinnlagt på ØHD fordi det ikkje fungerer heime. Etter nedlegginga av mange korttidsplassar i fjor er det stadig oftare uhaldbar heimesituasjon som er innleggingsgrunn på ØHD. Samstundes opplever vi som legar eit aukande press på å skrive ut til heimen pasientar vi meiner hadde trengt eit korttidsopphald.

Vi har også ein del pasientar som er inne på korttidsopphald for å få seg eit løft og derigjennom kan bu heime lenger. Då får pårørande som ofte er i same aldersgruppe seg eit pusterom og pasienten får betre gangfunksjon og ernæringsstatus og klarer nokre månader til heime. Korleis skal vi klare å få til desse korttidsopphalda når alle plassane kjem til å vere fylt opp av pasientar med behov for langtidsplass? Vi risikerer då å få to pasientar i staden for ein. Eg ser ikkje at det er praktisk mogleg å kutte så mange sjukeheimsplassar.


Kuttene i Ålesund: – Det tyngste ligger foran oss

Selv om Ålesund kommune gjør store kutt og oppnår økonomisk balanse i 2021, ligger det tøffere tak i vente. I 2022 må et underskudd på 150 millioner kroner betales tilbake.



Leserinnlegg av Oskar Hjelle

«Institusjonskutt»

Det som Ålesund kommune nå har foreslått med å kutte 83 institusjonsplasser er noe kommunen bør skamme seg over.


I 2020 vart det for fyrste gong presentert ein studie som viste førekomst av demens i Noreg. Tidlegare har ein estimert tal utifrå internasjonale studiar. Studien er gjennomført av Norsk kompetansetjeneste for aldring og helse på oppdrag frå Helsedirektoratet. I demensplan 2020 gjekk ein utifrå tal på personar med demens på 78000. Det reelle talet er 101000. Og tala vil auke.

Førekomsten av demens aukar med alderen. 50 % av dei over 90 år har ei demensliding. Symptoma ved demens er veldig varierande og funksjonstapet heng gjerne saman med kva symptom som er mest uttalt. Funksjonstapet fører ofte til angst og fortviling. Som fastlege er det ille å ikkje kunne hjelpe pasientar med demens som lever i konstant angst heime fordi orienteringsevne og minne har svikta. Mange veit ikkje om det er dag eller natt og gløymer å ete. Dei kan ha skremmande hallusinasjonar og kjenne seg overvaka.

Eg synest det er grenser for kor mykje angst vi skal tole på personar med demens sine vegne for at dei ikkje skal oppta ein institusjonsplass. Det som er rett behandling er trygge rammer. På sjukeheim kan personar med demens fungere godt nettopp fordi nokon fortel dei at det er natt når dei kjem påkledd ut i gangen. Dei får fylgje attende til senga si. Kognitivt kan dei då fungere betre fordi dei ikkje treng å nytte all sin energi på å orientere seg.

Går ein inn på demenskartet.no finn ein at befolkninga i Ålesund er eldre enn gjennomsnittet i Noreg og har difor ein høgare andel med demens. I Ålesund kommune var det i 2020 estimert 1283 personar med demens som vil auke til 1713 i 2030 og 2376 i 2040. Det er ein auke på 430 personar på 10 år og ei nær dobling på 20 år. Dette er realitetar kommunen må ta omsyn til og helsetenestene må då planleggast i forhold den auken som kjem. Av pasientar som er på sjukeheim har 80–90 % demens. Det seier både noko om kor stor konsekvens dei stigande demenstala får for kommunane og kor mykje demens har å seie for hjelpebehovet.


Må redusere drifta med 70 millionar kroner:

Foreslår å avvikle 83 institusjonsplassar eller ein heil institusjon

Ålesund kommune skal redusere drifta for helse- og omsorgstenester med 70 millionar kroner i år. Anten må fleire avdelingar ved ulike institusjonar eller ein heil institusjon avviklast.


Når ein framstiller det som lett å opne opp igjen nedlagde sjukeheimsavdelingar syner det ei mangel på forståing for kva som skal til for å bygge opp eit sterkt fagmiljø som ei sjukeheimsavdeling skal vere. Demensbehandling er noko heilt anna enn behandling av somatisk sjukdom og treng ei heilt anna tilnærming. Medisinsk sett er det avansert behandling som går føre seg på sjukeheimane og det er ofte multisjuke pasientar med komplekse problemstillingar. Den kompetansen som trengst, treng det tid å opparbeide seg.

Eg etterlyser dei faglege vurderingane i denne debatten og ein plan for korleis kommunen skal ruste seg i forhold til dei stigande demenstala som vi veit kjem.

-------------------------------------------

Har du noko på hjartet? Send eit innlegget til meninger@smp.no.

Her finn du alt meiningsstoffet på smp.no!